Bardzo często klienci pytają mnie o różnice między separacją a rozwodem. U większości z nich obserwuję też przekonanie, że łatwiej jest uzyskać w sądzie separację, niż rozwód. Pojawiają się również pytania, czy aby uzyskać rozwód, najpierw należy wnieść o separację.

Przede wszystkim, w Polsce rozwodu nie musi poprzedzać separacja. 

Postępowanie w sprawie o separację praktycznie nie różni się od postępowania w sprawie o rozwód. W obydwu postępowaniach sąd rozstrzyga o winie małżonków za rozkład pożycia (chyba że oboje małżonkowie zgodnie wniosą o zaniechanie orzekania o winie), w obydwu postępowaniach sąd rozstrzyga również kwestię opieki nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron oraz orzeka o wysokości alimentów na małoletnie dzieci. W postępowaniu o separację, tak jak i w postępowaniu o rozwód, sąd bada, czy na skutek orzeczenia separacji nie ucierpi dobro wspólnych małoletnich dzieci stron.

Główną różnicą postępowań jest fakt, że w sprawie o separację sąd nie bada, czy istnieją jeszcze szanse na powrót małżonków do życia w małżeństwie (co z kolei sąd ustala w sprawie o rozwód) – to można uznać za „ułatwienie” dla małżonków, mogące powodować, że decyzja sądu o orzeczeniu separacji zapadnie szybciej niż miałaby zapaść decyzja o orzeczeniu rozwodu.

Co także ważne – sąd nie może orzec rozwodu, jeśli żąda go małżonek wyłącznie winny za rozpad pożycia (chyba, że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego). Takie uregulowanie nie obowiązuje w sprawach o separację.

Jeśli jednak między małżonkami definitywnie wygasły wszystkie więzi i nie widzą (oboje bądź jedno z nich) możliwości dalszego życia w małżeństwie, to powinni zastanowić się nad wystąpieniem  o rozwód, a nie o separację. Koszt obydwu postępowań jest zbliżony, czas trwania zazwyczaj również, natomiast orzeczenie o separacji nie powoduje rozwiązania małżeństwa – strony formalnie dalej pozostają małżeństwem i żadne z małżonków w czasie trwania separacji nie może zawrzeć nowego związku małżeńskiego. Jeśli więc docelowo małżonkowie chcą rozwodu, będą i tak musieli wystąpić do sądu z pozwem o rozwód.